ประกันบำนาญ ลดหย่อนภาษี 2569 ได้สูงสุดเท่าไหร่ คำนวณให้ดู 3 กรณี

คนวางแผนเกษียณจำนวนมากซื้อประกันชีวิตแบบบำนาญเพราะช่วยสร้างรายได้หลังเกษียณ แต่ไม่รู้ว่ามีกลไกซ้อนวงเงินกับประกันชีวิตทั่วไปที่ทำให้ลดหย่อนภาษีได้มากกว่าที่คิด และอีกหลายคนก็ซื้อเกินสิทธิโดยไม่รู้ตัวเพราะลืมนับ RMF กับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพที่หักจากเงินเดือนอยู่แล้วทุกเดือน

บทความนี้อธิบายเพดานทั้งสามชั้นที่คุมเบี้ยประกันบำนาญ พร้อมตัวอย่างคำนวณ 3 ระดับรายได้ให้เห็นว่าประหยัดภาษีจริงกี่บาท

ประกันบำนาญคืออะไร

ประกันชีวิตแบบบำนาญ (Annuity) เป็นประกันชีวิตที่เน้นการออมเพื่อรับเงินบำนาญในวัยเกษียณ ผู้ทำประกันจ่ายเบี้ยในช่วงเวลาหนึ่ง แล้วเริ่มรับเงินคืนเป็นงวดสม่ำเสมอเมื่อถึงอายุที่กำหนดในกรมธรรม์ โดยทั่วไปคือ 55 หรือ 60 ปี และรับต่อเนื่องไปจนถึงอายุ 85 หรือ 90 ปีแล้วแต่แบบประกัน

ต่างจากประกันชีวิตแบบสะสมทรัพย์ตรงที่ผลตอบแทนไม่ได้จ่ายคืนเป็นก้อนเดียวตอนครบกำหนด แต่ทยอยจ่ายเป็นงวดเหมือนเงินเดือนหลังเกษียณ จุดขายหลักจึงเป็นความแน่นอนของกระแสเงินสด ไม่ใช่ผลตอบแทนสูง

เงื่อนไขที่กรมธรรม์ต้องผ่าน จึงใช้สิทธิได้

ไม่ใช่ประกันชีวิตทุกแบบที่นับเป็น "แบบบำนาญ" ในทางภาษี กรมธรรม์ต้องเข้าเงื่อนไขต่อไปนี้จึงใช้เพดาน 200,000 บาทได้

• ระยะเวลาเอาประกันภัย ตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป
• ทำกับบริษัทประกันชีวิตที่ประกอบกิจการในประเทศไทย
• ต้องจ่ายเบี้ยครบถ้วนก่อนเริ่มรับเงินบำนาญ
• จ่ายผลประโยชน์เป็นเงินบำนาญรายงวดอย่างสม่ำเสมอ จำนวนเท่ากันทุกงวด หรือเป็นสัดส่วนที่เพิ่มขึ้นตามที่ระบุในกรมธรรม์
• เริ่มจ่ายเงินบำนาญเมื่อผู้เอาประกันอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป ต่อเนื่องไปจนถึงอายุ 85 ปีขึ้นไป

ถ้ากรมธรรม์ไม่ผ่านเงื่อนไขเหล่านี้ เบี้ยจะถูกจัดเป็นประกันชีวิตทั่วไปแทน คือใช้ได้แค่เพดาน 100,000 บาท วิธีเช็กที่เร็วที่สุดคือดูหนังสือรับรองการชำระเบี้ยประกันชีวิตที่บริษัทออกให้ตอนต้นปี ว่าระบุประเภทเป็น "แบบบำนาญ" หรือไม่

เพดานลดหย่อนของประกันบำนาญ

เบี้ยประกันบำนาญลดหย่อนได้ 15% ของเงินได้พึงประเมินในปีภาษีนั้น แต่ไม่เกิน 200,000 บาทต่อปี เป็นวงเงินเฉพาะ แยกจากวงเงินประกันชีวิต/สุขภาพทั่วไป

สังเกตว่าเป็นเงื่อนไข "อย่างใดอย่างหนึ่งที่น้อยกว่า" ไม่ใช่ 200,000 บาทเสมอไป ใครรายได้ต่ำกว่า 1,333,334 บาทต่อปี จะติดเพดาน 15% ก่อนเสมอ

เงินได้ทั้งปี	15% ของเงินได้	ใช้สิทธิได้จริง
600,000 บาท	90,000 บาท	90,000 บาท
1,000,000 บาท	150,000 บาท	150,000 บาท
1,333,334 บาท	200,000 บาท	200,000 บาท
2,000,000 บาท	300,000 บาท	200,000 บาท (ติดเพดาน)

กลไกเติมเต็มวงเงินประกันชีวิตทั่วไป

ทุกคนมีสิทธิลดหย่อนเบี้ยประกันชีวิตและสุขภาพทั่วไปรวมกันสูงสุด 100,000 บาทต่อปี หากใช้วงเงินนี้ไม่เต็ม เบี้ยประกันบำนาญสามารถเติมส่วนที่เหลือได้ก่อน แล้วส่วนที่เหลือจากนั้นจึงไปนับในเพดานเฉพาะของประกันบำนาญอีก 200,000 บาท

ผลคือหากไม่มีประกันชีวิตทั่วไปเลย เบี้ยประกันบำนาญเพียงอย่างเดียวลดหย่อนได้รวมสูงสุดถึง 300,000 บาท ลำดับการใช้สิทธิเป็นแบบนี้

1. เอาเบี้ยประกันบำนาญไปเติมช่องประกันชีวิตทั่วไปที่ยังว่างอยู่ก่อน (สูงสุด 100,000 บาท)
2. ส่วนที่เหลือจึงเข้าเพดานเฉพาะประกันบำนาญ (15% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท)
3. ตรวจว่ายอดในข้อ 2 รวมกับ RMF, กบข./PVD, กอช. แล้วไม่เกิน 500,000 บาท

ข้อควรระวัง: เบี้ยส่วนที่ไปเติมช่อง 100,000 บาทในข้อ 1 ไม่นับรวมในเพดาน 500,000 บาท เพราะถือเป็นวงเงินประกันชีวิตทั่วไป ไม่ใช่กลุ่มเงินออมเพื่อการเกษียณ จุดนี้คือที่มาของการคำนวณผิดบ่อยที่สุด

ตัวอย่างคำนวณ 3 กรณี

กรณีที่ 1 — ไม่มีประกันชีวิตทั่วไปเลย เงินได้ 1,500,000 บาท

จ่ายเบี้ยประกันบำนาญ 300,000 บาท ไม่มีประกันชีวิตหรือสุขภาพอื่น ไม่มี RMF/PVD

รายการ	จำนวนเงิน
เบี้ยประกันบำนาญทั้งหมด	300,000 บาท
เติมเต็มวงเงินประกันชีวิตทั่วไป	100,000 บาท
นับในเพดานเฉพาะประกันบำนาญ (15% = 225,000 แต่ไม่เกิน 200,000)	200,000 บาท
รวมลดหย่อนได้	300,000 บาท
ประหยัดภาษี (ฐาน 25%)	ประมาณ 75,000 บาท

กรณีที่ 2 — มีประกันชีวิตอยู่แล้ว เงินได้ 800,000 บาท

จ่ายเบี้ยประกันชีวิตทั่วไป 100,000 บาท (เต็มเพดานแล้ว) และเบี้ยประกันบำนาญ 150,000 บาท

รายการ	จำนวนเงิน
ประกันชีวิตทั่วไป	100,000 บาท
ช่องประกันชีวิตทั่วไปที่เหลือให้เติม	0 บาท
เพดานเฉพาะประกันบำนาญ (15% ของ 800,000)	120,000 บาท
เบี้ยบำนาญที่ใช้สิทธิไม่ได้	30,000 บาท
รวมลดหย่อนได้	220,000 บาท

กรณีนี้จ่ายเบี้ยเกินสิทธิไป 30,000 บาท เพราะติดเพดาน 15% ไม่ใช่ 200,000 บาท ถ้าวางแผนก่อนซื้อจะลดเบี้ยลงเหลือ 120,000 บาทแล้วเอาเงินส่วนต่างไปทำอย่างอื่นได้

กรณีที่ 3 — มี PVD หักจากเงินเดือนอยู่แล้ว เงินได้ 1,200,000 บาท

สะสมเข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพ 120,000 บาท ซื้อ RMF 200,000 บาท และอยากซื้อประกันบำนาญเพิ่ม

รายการ	จำนวนเงิน
PVD (สะสมเอง)	120,000 บาท
RMF	200,000 บาท
รวมใช้ไปแล้วในเพดาน 500,000	320,000 บาท
เหลือให้ประกันบำนาญ	180,000 บาท
เพดาน 15% ของ 1,200,000	180,000 บาท
ซื้อประกันบำนาญได้อีกไม่เกิน	180,000 บาท

ถ้ายังไม่มีประกันชีวิตทั่วไป ยังเติมช่อง 100,000 บาทได้อีกต่างหาก รวมซื้อประกันบำนาญได้ถึง 280,000 บาท

อย่าลืมเพดานรวม 500,000 บาท

เบี้ยประกันบำนาญยังต้องอยู่ภายใต้เพดานรวมของกลุ่มเงินออมเพื่อการเกษียณทั้งหมด รวมกันต้องไม่เกิน 500,000 บาทต่อปี

กองทุน / เบี้ย	เพดานเฉพาะ	อยู่ในกลุ่ม 500,000
เบี้ยประกันบำนาญ	15% ไม่เกิน 200,000	ใช่
RMF	30% ไม่เกิน 500,000	ใช่
กบข. / PVD	15% ไม่เกิน 500,000	ใช่
กองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน	15% ไม่เกิน 500,000	ใช่
กอช.	ไม่เกิน 30,000	ใช่
กองทุน ThaiESG	แยกวงเงินต่างหาก	ไม่
ประกันชีวิต/สุขภาพทั่วไป	ไม่เกิน 100,000	ไม่

ควรรวมยอดเงินสะสมกองทุนเกษียณอื่นให้ครบก่อนวางแผนซื้อประกันบำนาญเพิ่ม โดยเฉพาะ PVD ที่หักจากเงินเดือนอัตโนมัติทุกเดือนจนหลายคนลืมนับ

ประกันบำนาญ กับ RMF เลือกอะไรดี

ทั้งสองอย่างอยู่ในเพดาน 500,000 บาทเดียวกัน จึงต้องเลือกสัดส่วนให้เหมาะกับเป้าหมาย

หัวข้อ	ประกันบำนาญ	RMF
ผลตอบแทน	กำหนดไว้ล่วงหน้า ค่อนข้างต่ำแต่แน่นอน	ผันผวนตามสินทรัพย์ที่เลือก
ความเสี่ยงขาดทุน	แทบไม่มี	มี ขึ้นกับกองทุน
รูปแบบรับเงิน	รายงวดถึงอายุ 85 ปีขึ้นไป	ก้อนเดียวเมื่อขายคืน
ความยืดหยุ่น	ต่ำ หยุดจ่ายเบี้ยกระทบกรมธรรม์	สูงกว่า ปรับเงินลงทุนรายปีได้
ความคุ้มครองชีวิต	มี	ไม่มี

โดยทั่วไปคนที่รับความผันผวนได้และยังมีเวลาลงทุนอีก 15 ปีขึ้นไป มักได้ประโยชน์จาก RMF มากกว่าในแง่ผลตอบแทนระยะยาว ส่วนประกันบำนาญเหมาะกับคนที่ต้องการกระแสเงินสดแน่นอนหลังเกษียณและอยากได้ความคุ้มครองชีวิตควบไปด้วย หลายคนเลือกถือทั้งสองอย่างในสัดส่วนที่ต่างกัน

เอกสารที่ต้องใช้ตอนยื่นภาษี

• หนังสือรับรองการชำระเบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญ จากบริษัทประกัน ระบุชัดว่าเป็นแบบบำนาญ
• ต้องแจ้งความประสงค์ให้บริษัทส่งข้อมูลเบี้ยประกันให้กรมสรรพากร ถ้าไม่แจ้ง ระบบ e-Filing จะไม่ดึงข้อมูลมาให้อัตโนมัติ
• เก็บหลักฐานไว้อย่างน้อย 5 ปี เผื่อกรมสรรพากรขอตรวจสอบภายหลัง

ดูรายการเอกสารทั้งหมดได้ที่เช็กลิสต์เอกสารก่อนยื่นภาษี

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• คิดว่าลดหย่อนได้ 200,000 บาทเสมอ — ถ้าเงินได้ไม่ถึง 1,333,334 บาท จะติดเพดาน 15% ก่อน
• ลืมนับ PVD ที่หักจากเงินเดือน — กินโควตาในเพดาน 500,000 บาทไปแล้วทุกเดือนโดยไม่รู้ตัว
• ซื้อกรมธรรม์ที่ไม่เข้าเงื่อนไขแบบบำนาญ — ได้แค่เพดาน 100,000 บาท ไม่ใช่ 200,000 บาท
• ซื้อตามเพดานภาษี ไม่ใช่ตามความสามารถจ่ายระยะยาว — ประกันบำนาญผูกพันหลายปี หยุดจ่ายกลางทางมักขาดทุน
• ไม่แจ้งบริษัทให้ส่งข้อมูลให้สรรพากร — ต้องกรอกเองและเสี่ยงถูกขอเอกสารเพิ่ม

เงินบำนาญที่ได้รับตอนเกษียณ ต้องเสียภาษีไหม

เงินได้จากการประกันชีวิตมีเงื่อนไขการยกเว้นภาษีเฉพาะกรณีที่ค่อนข้างละเอียด และขึ้นอยู่กับรูปแบบผลประโยชน์ที่กรมธรรม์จ่ายจริง ก่อนวางแผนรับเงินควรสอบถามบริษัทประกันและตรวจสอบกับกรมสรรพากรโดยตรง อย่าอนุมานจากกรมธรรม์ของคนอื่น เพราะเงื่อนไขแต่ละแบบต่างกันมาก

อ้างอิง

• ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา — กรมสรรพากร (rd.go.th)
• ความรู้การวางแผนการเงิน — ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (set.or.th)

บทความที่เกี่ยวข้อง

• เบี้ยประกันชีวิตกับสุขภาพ ใช้วงเงินลดหย่อนก้อนเดียวกันหรือเปล่า
• วงเงิน RMF SSF เหลือเท่าไหร่ก่อนโอนเดือนสุดท้าย
• กบข. กับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) เหมือนหรือต่างกัน
• คู่มือลดหย่อนภาษีฉบับเต็ม
• เช็กลิสต์สิทธิลดหย่อนภาษีก่อนสิ้นปี