ฟรีแลนซ์ต้องยื่นภาษีกี่ครั้ง ภ.ง.ด. 90 กับ 94 เลือกยังไง

คนทำงานอิสระที่ไม่มีเงินเดือนประจำมักงงว่าทำไมต้องยื่นแบบภาษีมากกว่าหนึ่งครั้ง และหักค่าใช้จ่ายแบบไหนถึงจะประหยัดกว่า บทความนี้ไล่ตั้งแต่การจัดประเภทเงินได้ไปจนถึงตารางตัดสินใจว่าต้องยื่นแบบไหนเมื่อไหร่

ก่อนอื่นต้องรู้ว่าเงินได้ของคุณเข้าประเภทไหน

งานฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่ เช่น กราฟิกดีไซน์ เขียนโปรแกรม ที่ปรึกษาอิสระ และขายของออนไลน์ จัดเป็นเงินได้ประเภทที่ 8 (40(8)) แต่หากเป็นค่าตอบแทนแบบครั้งคราวคล้ายค่านายหน้าหรือค่าบรรยาย อาจเข้าข่ายประเภทที่ 2 (40(2)) แทน ลักษณะงานจริงเป็นตัวกำหนด ไม่ใช่ชื่ออาชีพ อ่านรายละเอียดทั้ง 8 ประเภทที่ เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท (มาตรา 40)

ภ.ง.ด. 90, 91, 94 ต่างกันตรงไหน

ภาษีที่จ่ายไปแล้วตอนยื่น ภ.ง.ด. 94 นำมาหักออกจากภาษีที่ต้องจ่ายตอนยื่น ภ.ง.ด. 90 เต็มปีในปีถัดไปได้ ฟรีแลนซ์ที่มีรายได้ 40(8) จึงมักต้องยื่นทั้งสองแบบ ในหนึ่งปี

ตารางตัดสินใจ

1. มีเฉพาะเงินเดือน ไม่มีรายได้เสริม → ยื่น 91 อย่างเดียว
2. มีเงินเดือน + รายได้เสริม 40(2)-40(8) → ยื่น 90 รวมทุกเงินได้
3. มีรายได้ฟรีแลนซ์ล้วน ๆ ประเภท 40(5)-40(8) → ยื่นทั้ง 94 และ 90
4. มีเฉพาะ 40(2)-40(4) → ยื่นเฉพาะ 90 ไม่ต้องยื่น 94

หักค่าใช้จ่ายแบบเหมา หรือตามจริง แบบไหนคุ้มกว่า

ฟรีแลนซ์ที่มีเงินได้ 40(8) เลือกได้สองแบบ คือหักเหมาตามอัตราที่กรมสรรพากรกำหนดแยกตามประเภทอาชีพ (ควรตรวจสอบตารางที่ rd.go.th เพราะบางอาชีพไม่มีอัตราเหมาให้เลือก) หรือหักตามจริงโดยต้องมีใบเสร็จ/หลักฐานครบและเก็บไว้อย่างน้อย 5 ปี หลักการเลือกคือใช้วิธีที่ประหยัดภาษีมากกว่า ถ้าค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่าที่อัตราเหมาให้ ควรหักตามจริง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ลืมยื่น ภ.ง.ด. 94 คิดว่ายื่นแค่รอบเดียวพอ
• จำแนกเงินได้ผิดระหว่าง 40(2) กับ 40(8) ทำให้เลือกวิธีหักค่าใช้จ่ายผิด
• ไม่เก็บหนังสือรับรองหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ที่ลูกค้าออกให้ ทำให้เครดิตภาษีไม่ได้
• เลือกวิธีหักค่าใช้จ่ายโดยไม่เปรียบเทียบตัวเลขจริง

อ้างอิง

• ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา — กรมสรรพากร (rd.go.th)