คู่สมรสยื่นภาษีแยกหรือรวม เลือกแบบไหนภาษีถูกกว่า

คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมายมีสิทธิเลือกทุกปีว่าจะแยกยื่นภาษี (คนละแบบ ภ.ง.ด. 90/91) หรือรวมยื่นเป็นแบบเดียว คำถามที่คู่ส่วนใหญ่อยากรู้คือแบบไหนเสียภาษีน้อยกว่า คำตอบคือขึ้นกับตัวเลขของแต่ละคู่ ไม่มีสูตรสำเร็จที่ใช้ได้กับทุกคน แต่มีหลักการทั่วไปที่ช่วยประเมินเบื้องต้นได้

รายได้ใกล้เคียงกัน มักแยกยื่นดีกว่า

เมื่อทั้งสองฝ่ายมีรายได้และค่าลดหย่อนของตัวเองในสัดส่วนใกล้เคียงกัน การแยกยื่นจะ "กระจาย" ฐานภาษีเป็นสองหน่วย แต่ละฝ่ายถูกคำนวณตามอัตราก้าวหน้าของตัวเอง แทนที่จะรวมกันแล้วดันฐานภาษีรวมให้สูงขึ้นไปอยู่ในขั้นบันไดที่แพงกว่า

รายได้ต่างกันมาก มักรวมยื่นดีกว่า

ถ้าฝ่ายหนึ่งมีรายได้น้อยกว่าอีกฝ่ายมาก แต่มีวงเงินลดหย่อน เช่น เบี้ยประกันหรือเงินสะสมกองทุนเกษียณจำนวนมากที่ใช้สิทธิไม่เต็มเพราะรายได้ตัวเองต่ำเกินไป การรวมยื่นช่วยให้ฝ่ายรายได้สูงกว่านำวงเงินลดหย่อนส่วนที่เหลือของอีกฝ่ายมาหักออกจากเงินได้รวมได้ ซึ่งถ้าแยกยื่นวงเงินส่วนนั้นอาจสูญเปล่า

ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาทไม่ใช่ตัวชี้ขาด

หลายคนเข้าใจผิดว่าแยกยื่นทำให้ได้ค่าลดหย่อนส่วนตัวเพิ่ม ในความเป็นจริงแยกยื่นแต่ละฝ่ายได้ 60,000 บาทต่อคน รวมกัน 120,000 บาท ซึ่งเท่าเดิมไม่ว่าจะแยกหรือรวม ตัวเลขนี้จึงไม่ใช่ปัจจัยชี้ขาด สิ่งที่ชี้ขาดคือยอดภาษีรวมทั้งคู่ที่ต่ำที่สุดซึ่งขึ้นกับอัตราก้าวหน้าที่แต่ละฝ่ายตกอยู่และการใช้สิทธิลดหย่อนอื่นประกอบกัน

ตัวอย่างสมมติสองกรณี

• กรณี ก: สามีเงินเดือนสูง ภรรยารายได้น้อยแต่มีเบี้ยประกันและเงินสะสมกองทุนเกษียณมากที่ใช้ไม่เต็ม → รวมยื่นมีแนวโน้มดีกว่า
• กรณี ข: ทั้งคู่เงินเดือนใกล้เคียงกันและต่างฝ่ายต่างมีค่าลดหย่อนพอเพียงอยู่แล้ว → แยกยื่นมีแนวโน้มดีกว่า

วิธีที่แม่นยำที่สุด

เพราะคำตอบขึ้นกับตัวเลขเฉพาะของแต่ละคู่ วิธีที่แนะนำคือคำนวณทั้งสองแบบจริงด้วยตัวเลขรายได้และค่าลดหย่อนของแต่ละฝ่าย แล้วเทียบยอดภาษีรวมก่อนตัดสินใจ ลองใช้ เครื่องคำนวณภาษี ใส่ตัวเลขแยกกันแล้วลองสลับใส่แบบรวมดูเพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์

อ้างอิง

• ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา — กรมสรรพากร (rd.go.th)